TRỊ LIỆU ÂM NHẠCMUSIC THERAPY
← Tất cả bài viết

Bài viết

Âm nhạc có khả năng chữa lành không? Góc nhìn từ khoa học và trị liệu

Âm nhạc có thể thay đổi tâm trạng, gợi lại ký ức và tạo cảm giác kết nối. Nhưng những tác động ấy có đồng nghĩa với khả năng “chữa lành”?

Nếu hiểu chữa lành là hỗ trợ giảm khó chịu, cải thiện sức khỏe tinh thần và phục hồi chức năng, âm nhạc có thể đóng góp vào quá trình này. Tuy nhiên, hiệu quả phụ thuộc vào nhu cầu của từng người, phương pháp và bối cảnh sử dụng. [1]

Âm nhạc tác động đến chúng ta như thế nào?

Khi nghe hoặc tạo ra âm nhạc, nhiều hệ thống não liên quan đến cảm xúc, trí nhớ, chú ý và vận động cùng tham gia hoạt động. Điều này giúp lý giải vì sao một giai điệu có thể gợi nhớ một sự kiện, tạo phản ứng cảm xúc hoặc thúc đẩy chuyển động. Tuy nhiên, tác động lên não bộ chưa đủ để khẳng định hiệu quả điều trị. [1]

Trải nghiệm cá nhân cũng rất quan trọng. Một bản nhạc có thể mang lại sự dễ chịu cho người này nhưng gợi lên ký ức khó chịu ở người khác. Vì vậy, không có một loại nhạc mang lại tác dụng “chữa lành” giống nhau cho tất cả mọi người. [1]

Nghiên cứu khoa học cho biết điều gì?

Các nghiên cứu cho thấy một số can thiệp dựa trên âm nhạc có thể hỗ trợ giảm căng thẳng, lo âu và đau trong những bối cảnh cụ thể. Tuy vậy, chất lượng bằng chứng khác nhau giữa các nghiên cứu; kết quả không thể áp dụng đồng loạt cho mọi đối tượng hay mọi hình thức sử dụng âm nhạc. [1]

Một tổng quan hệ thống Cochrane năm 2017, gồm 9 nghiên cứu với 421 người tham gia, ghi nhận rằng trị liệu âm nhạc kết hợp với điều trị thông thường có thể cải thiện triệu chứng trầm cảm trong ngắn hạn so với chỉ điều trị thông thường. Tổng quan cũng ghi nhận lợi ích đối với lo âu và khả năng duy trì hoạt động hằng ngày. [2]

Các tác giả lưu ý rằng chưa đủ bằng chứng để kết luận trị liệu âm nhạc hiệu quả hơn các liệu pháp tâm lý khác hoặc hình thức trị liệu âm nhạc nào tốt hơn. Những phát hiện này cho thấy tiềm năng của phương pháp, đồng thời nhấn mạnh nhu cầu tiếp tục nghiên cứu. [2]

Nghe nhạc và trị liệu âm nhạc khác nhau ở đâu?

Nghe nhạc có thể là một hoạt động chăm sóc bản thân. Trị liệu âm nhạc là quá trình chuyên môn có đánh giá, mục tiêu và theo dõi tiến triển.

Theo Hiệp hội Trị liệu Âm nhạc Hoa Kỳ, trị liệu âm nhạc sử dụng các can thiệp âm nhạc dựa trên bằng chứng để thực hiện mục tiêu cá nhân hóa trong một mối quan hệ trị liệu, do chuyên gia được đào tạo phù hợp thực hiện. [3]

Tùy nhu cầu, mục tiêu có thể bao gồm biểu đạt cảm xúc, quản lý căng thẳng, cải thiện giao tiếp hoặc hỗ trợ phục hồi chức năng. Hoạt động âm nhạc được lựa chọn để phục vụ những mục tiêu đó. [3]

Giá trị trị liệu vì vậy cần được xem xét trong toàn bộ quá trình: thân chủ đang cần hỗ trợ điều gì, chuyên gia sử dụng âm nhạc ra sao và những thay đổi nào xuất hiện theo thời gian.

Giọng nói và tiếng hát trong Vocal Psychotherapy

Vocal Psychotherapy là mô hình trị liệu âm nhạc lấy giọng làm phương tiện trung tâm, do Diane Austin phát triển. Phương pháp kết hợp hơi thở, âm thanh tự nhiên, ứng tác giọng, ca khúc và đối thoại trong mối quan hệ trị liệu. [4, 5]

Theo mô hình này, thân chủ và nhà trị liệu cùng khám phá những cảm xúc, cảm giác và liên tưởng xuất hiện trong quá trình sử dụng giọng. Hai kỹ thuật đặc trưng là Vocal Holding và Free Associative Singing. [4, 5]

Vocal Holding sử dụng cấu trúc hòa âm ổn định kết hợp với giọng của nhà trị liệu để hỗ trợ ứng tác. Free Associative Singing đưa từ ngữ và câu hát tự phát vào quá trình tương tác, tạo thêm chất liệu để khám phá trải nghiệm tâm lý. [4]

Đây là mô tả lý thuyết và thực hành của phương pháp. Những kết quả nghiên cứu về trị liệu âm nhạc nói chung không tự động xác nhận hiệu quả của riêng Vocal Psychotherapy.

Hiểu “chữa lành” qua những thay đổi cụ thể

Trong thực hành chuyên môn, câu hỏi hữu ích là: âm nhạc có thể hỗ trợ ai, với mục tiêu nào và bằng cách nào?

Thay vì xem cảm giác dễ chịu sau một phiên là thước đo duy nhất, tiến triển cần được đánh giá theo mục tiêu đã thống nhất. Đó có thể là khả năng biểu đạt cảm xúc, giao tiếp hoặc tham gia vào cuộc sống hằng ngày.

Âm nhạc có thể trở thành một nguồn lực trong chăm sóc sức khỏe. Tiềm năng ấy được khai thác có trách nhiệm khi đi cùng chuyên môn, sự phù hợp với từng cá nhân và việc đánh giá kết quả thực tế.

Tài liệu tham khảo

Chia sẻ bài viết

Chia sẻ lên Facebook